Medically reviewed by Dr. Kushal Kharel, MD Psychiatry
Consultant Psychiatrist · Nepal Medical Council registered · Last reviewed August 24, 2026
Read the medical information disclaimerमेरो छोरा/छोरीलाई काउन्सिलिङ चाहिन्छ जस्तो लाग्छ — कहाँ लैजाने?
बालबालिका वा किशोरकिशोरीलाई मानसिक वा भावनात्मक सहयोग चाहिएको लाग्छ भने मनोचिकित्सक (Psychiatrist) वा बाल मनोविज्ञानमा अनुभव भएको काउन्सिलर/मनोवैज्ञानिकसँग मूल्याङ्कन गराउन सकिन्छ। काठमाडौंका धेरै क्लिनिक र अस्पतालमा बालबालिकाका लागि मूल्याङ्कन र काउन्सिलिङ सेवा उपलब्ध छ।
डा. कुशल खरेल जस्ता सामान्य मनोचिकित्सकले बालबालिका र किशोरकिशोरीलाई सामान्य मनोचिकित्सा अभ्यासकै भागको रूपमा मूल्याङ्कन गर्नुहुन्छ — यो छुट्टै बाल तथा किशोर मनोचिकित्सा उपविशेषज्ञता (subspecialty) होइन, र बढी जटिल वा गम्भीर अवस्थामा उपयुक्त विशेषज्ञकहाँ रेफर गर्न सकिन्छ। शंका लागेमा पहिले सामान्य मूल्याङ्कनबाट सुरु गर्न सकिन्छ, जहाँ थप विशेषज्ञ सहयोग चाहिने वा नचाहिने भन्ने पनि स्पष्ट हुन्छ।
बालबालिकामा काउन्सिलिङ चाहिएको संकेत के के हुन्?
व्यवहारमा अचानक परिवर्तन (धेरै रिसाउने, एक्लै बस्ने, पढाइमा ध्यान नदिने), निद्रा वा भोकमा परिवर्तन, स्कुल जान अनिच्छा वा डर, साथीभाइबाट टाढा हुनु, धेरै रुनु वा उदास देखिनु, आत्मविश्वासमा कमी, आफूलाई हानि पुर्याउने कुरा गर्नु वा गर्नु, र पहिलेभन्दा बढी झगडा वा आक्रामकता देखिनु काउन्सिलिङ आवश्यक पर्न सक्ने संकेत हुन्।
यी संकेत केही हप्तासम्म रहन्छन् वा बिग्रँदै जान्छन् भने ढिलो नगरी मूल्याङ्कन गराउनु उपयोगी हुन्छ। साना समस्या पनि समयमै हेरचाह गर्दा ठूलो समस्या बन्नबाट रोकिन सक्छ।
पहिलो मूल्याङ्कनमा के हुन्छ?
पहिलो भेटमा सामान्यतया अभिभावक र बालबालिका/किशोरकिशोरी दुवैसँग कुराकानी हुन्छ। स्कुलको प्रदर्शन, घरको वातावरण, साथीभाइसँगको सम्बन्ध, विकासक्रम र हालका चिन्ताबारे जानकारी लिइन्छ। आवश्यक परेमा र अनुमति लिई स्कुलसँग पनि समन्वय गर्न सकिन्छ।
मूल्याङ्कनपछि डाक्टरले समस्या के हो, कस्तो सहयोग उपयुक्त हुन्छ (काउन्सिलिङ, थेरापी, वा थप विशेषज्ञ मूल्याङ्कन), र अभिभावकले घरमा कसरी सहयोग गर्न सक्छन् भनेर बताउनुहुन्छ।
कस्ता समस्याका लागि सामान्य मनोचिकित्सककहाँ जाने, कहिले विशेषज्ञकहाँ पठाइन्छ?
ADHD, हल्का चिन्ता वा डिप्रेसन, व्यवहारगत समस्या, स्कुल-सम्बन्धी डर, र सामान्य भावनात्मक कठिनाइका लागि सामान्य मनोचिकित्सकको मूल्याङ्कनबाट नै राम्रो सुरुवात हुन सक्छ। अटिजम स्पेक्ट्रम, जटिल विकासात्मक समस्या वा धेरै जटिल केसका लागि आवश्यक परेमा उपयुक्त विशेषज्ञ वा विशेष सेवामा रेफर गरिन्छ।
यो निर्णय पहिलो मूल्याङ्कनपछि नै स्पष्ट हुन्छ, त्यसैले अभिभावकले अगावै कुन डाक्टरकहाँ जाने भनेर धेरै अलमलिनु पर्दैन — नजिकैको मनोचिकित्सकसँग सम्पर्क गरेर सुरु गर्न सकिन्छ।
अभिभावकको भूमिका र स्कुलसँग समन्वय
उपचारमा अभिभावकको सहभागिता धेरै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। घरमा शान्त र सहयोगी वातावरण बनाउने, बालबालिकाको भावनालाई गम्भीरतापूर्वक लिने, र सुझाव गरिएको योजना (जस्तै दिनचर्या, स्कुलसँगको समन्वय) पालना गर्नाले सुधार छिटो हुन्छ।
अभिभावकको अनुमतिमा स्कुलका शिक्षक वा काउन्सिलरसँग समन्वय गर्दा कक्षाकोठामा थप सहयोग वा व्यवस्थापन मिलाउन सकिन्छ, विशेष गरी सिकाइ वा ध्यान केन्द्रित गर्ने समस्या भएमा।
गोपनीयता सम्बन्धी चिन्ता
धेरै अभिभावकले आफ्नो बच्चाको कुरा अरूलाई थाहा हुने डरले काउन्सिलिङ लैजान हिचकिचाउनुहुन्छ। क्लिनिकल जानकारी गोप्य राखिन्छ र आवश्यक परेमा मात्र, अभिभावकको सहमति लिई (जस्तै स्कुलसँग समन्वयका लागि) साझा गरिन्छ।
समयमै मूल्याङ्कन गराउनु लाजको विषय होइन — यसले बालबालिकालाई सही समयमा सही सहयोग पाउन र भविष्यमा ठूलो समस्या बन्नबाट जोगाउन मद्दत गर्छ।
Need professional help?
If symptoms are affecting sleep, study, work, relationships, safety or daily functioning, a psychiatric assessment can help clarify the diagnosis and treatment plan.