Medically reviewed by Dr. Kushal Kharel, MD Psychiatry
Consultant Psychiatrist · Nepal Medical Council registered · Last reviewed July 6, 2026
Read the medical information disclaimerWhat is restless legs syndrome?
रेस्टलेस लेग सिन्ड्रोम भनेको खुट्टा वा पाखुरामा अप्रिय संवेदना हुने अवस्था हो, सामान्यतया आरामको समयमा, जसले खुट्टा वा पाखुरा चलाउन मन लाग्छ। यो पनि एक प्रकारको निद्रा विकार हो किनकि यसले निद्रामा पनि बाधा पुर्याउँछ। यस अवस्थामा साँझ वा रातमा निद्रा खराब हुन्छ।
What causes restless legs syndrome, and what are the risk factors?
यो अवस्थाको लागि धेरै कारकहरू अन्तरक्रिया गर्छन्। आनुवंशिक कारकहरूको पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका हुन्छ। रगतमा आइरन सूक्ष्म पोषक तत्वहरूको कमी, डोपामाइन सम्बन्धी विकारहरूले पनि यो अवस्था निम्त्याउन सक्छ। केही हार्मोनल र वातावरणीय कारकहरूलाई पनि विचार गर्न सकिन्छ।
Is restless legs syndrome inherited or contagious?
रेस्टलेस लेग सिन्ड्रोम सरुवा रोग होइन। यो एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा सर्दैन, यद्यपि परिवारमा यस्तो समस्या हुने प्रवृत्ति केही मानिसमा देखिन सक्छ।
What are the signs and symptoms of restless legs syndrome?
मुख्ये लक्ष्य भनेको खुट्टा हालौना धेरै मन लाग्नु हो अनि खुट्टा मा तपाईंको छाला मुनि जलन, झनझनाउने, चिलाउने, बिजुलीको किरण वा किराहरू घस्रने अनुभूति हुन्छ। बिरामीले सामान्यतया घस्रने, घस्रने वा खुट्टा तान्ने अनुभूतिको रूपमा उल्लेख गर्छन् र लगभग कहिल्यै पनि ऐंठन वा सुन्नताको रूपमा उल्लेख गर्दैनन्। यो सामान्यतया रातमा हुन्छ र निद्रामा गडबडी पनि निम्त्याउँछ। यद्यपि यो आराम वा बसेको स्थितिमा बिग्रन्छ र हिँड्दा, हिँड्दा वा तन्काउँदा सुधार हुन थाल्छ।
What are the types of restless legs syndrome?
यसलाई प्राथमिक वा इडियोप्याथिक प्रकारहरूमा वर्णन गरिएको छ। कहिलेकाहीँ यो मिर्गौला रोग, फलामको कमी र मल्टिपल स्क्लेरोसिस जस्ता स्नायु रोग जस्ता अन्तर्निहित कारणहरूको कारणले हुन सक्छ र गर्भावस्थाको तेस्रो त्रैमासिकमा पनि हुन सक्छ।
What are the risk factors for restless legs syndrome?
रगतमा आइरनको कमी, हाइपर वा हाइपो थाइराइड, दीर्घकालीन मिर्गौला रोग, पार्किन्सन रोग, मेरुदण्डको रोग आदि जस्ता विभिन्न जोखिम कारकहरू छन्। कहिलेकाहीं यो तेस्रो त्रैमासिक गर्भावस्थामा पनि हुन सक्छ। यो पेरिमेनोपजल लक्षणको रूपमा पनि हुन सक्छ। एन्टीडिप्रेसेन्ट, सेडेटिंग एन्टिहिस्टामाइन, एन्टिसाइकोटिक जस्ता केही औषधिहरूले पनि जोखिम बढाउँछन्।
How is restless legs syndrome diagnosed?
मुख्यतया मापदण्ड आधारित निदान अन्तर्राष्ट्रिय RLS अध्ययन र क्लिनिकल मूल्याङ्कन द्वारा प्रयोग गरिन्छ। एक निदान गरिन्छ जब कसैलाई खुट्टा सार्नको लागि बलियो आग्रह हुन्छ, खुट्टामा असहज सनसनी उत्पन्न हुन्छ र आराम गर्दा वा सुत्दा ती खराब देखिन्छ। यो symtpms सामान्यतया गतिमा हुँदा राम्रो हुन्छ। थप रूपमा, फलामको कमी वा पुरानो किन्डी रोगको उपस्थितिले पनि यो लक्षण वर्णन गर्न सक्छ।
How is restless legs syndrome treated?
व्यक्तिगत रूपमा उपचार गर्दा र धेरै हदसम्म अन्तर्निहित एटियोलोजीबाट प्रभावित हुन्छ। निद्राको स्वच्छता, शारीरिक गतिविधि, क्याफिन प्रतिबन्धहरू सहित केही व्यवहारिक परिमार्जनहरू लागू गर्न सकिन्छ। फलामको कमी भएको रक्तअल्पता, पुरानो किन्डे रोग जस्ता अन्तर्निहित रोगविज्ञानको अवस्थामा, अन्तर्निहित कारणको व्यवस्थापन गर्न सकिन्छ।
औषधि व्यवस्थापनमा, गाबापेन्टिन, प्रिगाबालिन जस्ता औषधिहरू पहिलो लाइन एजेन्ट हुन्। केहीलाई ओपियोइड एगोनिस्ट समूहको औषधिबाट फाइदा हुन सक्छ र आवश्यकता अनुसार कार्बिडोपा-लेभोडोपा दिन सकिन्छ।
Need professional help?
If symptoms are affecting sleep, study, work, relationships, safety or daily functioning, a psychiatric assessment can help clarify the diagnosis and treatment plan.