यो अल्छी हो कि मानसिक समस्या? कसरी छुट्याउने?

काम गर्न मन नलाग्ने, ओछ्यानबाट उठ्न गाह्रो हुने, वा जिम्मेवारी पन्साउन मन लाग्ने अवस्थालाई प्रायः 'अल्छी' वा 'इच्छाशक्तिको कमी' भनेर लेबल लगाइन्छ। तर वास्तवमा यो प्रायः डिप्रेसन, थकान (Burnout), वा अन्य मानसिक स्वास्थ्य समस्याको संकेत हुन सक्छ, जुन इच्छाशक्तिले मात्र समाधान हुँदैन।

सामान्य अल्छीमा व्यक्तिले काम गर्न नचाहे पनि रमाइलो गतिविधिमा भने रुचि रहन्छ र आराम गरेपछि फेरि ऊर्जा फर्किन्छ। डिप्रेसनमा भने पहिले मन पर्ने कुरामा समेत रुचि हराउँछ, थकान लगातार रहन्छ (धेरै आराम गरे पनि), र यससँगै उदासी, निराशा, निद्रा वा भोकमा परिवर्तन, र आत्म-दोषको भावना पनि देखिन सक्छ। अल्छी अस्थायी हुन्छ; डिप्रेसन हप्तौं वा महिनौंसम्म रहन्छ र आफैं सप्रँदैन।

'मोटिभेसन आउनेबित्तिकै काम गर्छु' भन्ने सोचाइले प्रायः समस्या झन् लम्ब्याउँछ, किनभने डिप्रेसनमा मोटिभेसन आफैं फर्किने पर्खाइ गर्नु व्यावहारिक हुँदैन — साना कदमबाट सुरु गर्दा (जस्तै एउटा सानो काम मात्र गर्ने) बिस्तारै मोटिभेसन फर्कन सक्छ, तर यो प्रक्रिया प्रायः पेशेवर सहयोगसँगै छिटो र सहज हुन्छ।

'ऊ त अल्छी मात्र हो' भनेर परिवार वा साथीले भन्दा वास्तविक डिप्रेसन भएको व्यक्तिलाई झन् लाज र दोषको भावना थपिन्छ, जसले सहयोग खोज्न झन् गाह्रो बनाउँछ। लक्षणलाई चरित्रको कमजोरी नभई स्वास्थ्य समस्याको रूपमा हेर्नु बुझाइको पहिलो र महत्त्वपूर्ण कदम हो।

आफैं छुट्याउन गाह्रो भएमा मनोचिकित्सकीय मूल्याङ्कनले नै स्पष्ट जवाफ दिन सक्छ। यो अल्छी हो, डिप्रेसन हो, वा अरू केही हो भनेर पत्ता लगाउन र सोहीअनुसार उपयुक्त सहयोग पाउन डा. कुशल खरेलको काठमाडौंस्थित क्लिनिकमा प्रत्यक्ष वा अनलाइन परामर्श लिन सकिन्छ। सम्पर्कका लागि +977 9861800547।