मानसिक स्वास्थ्यको औषधि खानु ठीक कि बेठीक? कति समयसम्म खानुपर्छ?

धेरैलाई लाग्छ मानसिक स्वास्थ्यको औषधि खानु कमजोरीको संकेत हो, वा यसले 'लत' लगाउँछ, वा व्यक्तित्व नै बदलिदिन्छ। यी सबै भ्रम हुन्। धेरैजसो एन्टिडिप्रेसेन्ट र एन्टि-एन्जाइटी औषधिले लत लगाउँदैनन् (केही निश्चित प्रकारका औषधि बाहेक, जुन डाक्टरको सावधानीपूर्वक निगरानीमा दिइन्छ)। यी औषधिले व्यक्तित्व मेटाउँदैनन् — बरु लक्षण घटाएर व्यक्तिलाई आफ्नै जीवनमा फर्किन मद्दत गर्छन्।

हरेक चिन्ता वा डिप्रेसनको केसमा औषधि आवश्यक पर्दैन। हल्का लक्षणका लागि थेरापी, जीवनशैली परिवर्तन र परामर्शले नै पुग्न सक्छ। लक्षण मध्यम देखि गम्भीर भएमा, लामो समयदेखि रहेमा, वा दैनिक जीवनमा ठूलो असर परिरहेमा औषधि विचार गरिन्छ — प्रायः थेरापीसँगै संयोजन गरेर।

अन्य कुनै पनि औषधिजस्तै, मानसिक स्वास्थ्यको औषधिका पनि साइड इफेक्ट हुन सक्छन् — जस्तै सुरुमा हल्का वाकवाकी, निद्रामा परिवर्तन वा टाउको दुखाइ, जुन प्रायः केही हप्तामा कम हुन्छ। यी कुरा सुरु गर्नुअघि नै डाक्टरले स्पष्ट रूपमा बताउनुपर्छ, र कुनै असजिलो भएमा आफैं बन्द नगरी डाक्टरलाई जानकारी दिनुपर्छ।

यो व्यक्ति र अवस्थामा भर पर्छ। धेरैले केही महिनादेखि १-२ वर्षसम्म औषधि लिएर, लक्षण स्थिर भएपछि डाक्टरको सल्लाहमा बिस्तारै घटाउँदै बन्द गर्छन्। बारम्बार दोहोरिने वा दीर्घकालीन अवस्था भएकाहरूलाई भने लामो समय वा निरन्तर औषधि चाहिन सक्छ। यो निर्णय एकपटक गरेर छोडिने होइन — नियमित फलोअपमा पुनरावलोकन गरिन्छ।

डाक्टरसँग नछलफल गरी मानसिक स्वास्थ्यको औषधि एक्कासि बन्द गर्नु सुरक्षित हुँदैन — यसले लक्षण फर्किने वा 'डिस्कन्टिन्युएसन' प्रतिक्रिया (चक्कर लाग्ने, झर्किने, निद्रामा समस्या) निम्त्याउन सक्छ। औषधि बन्द गर्ने वा परिवर्तन गर्ने निर्णय सधैं डाक्टरसँग मिलेर, बिस्तारै गर्नुपर्छ। प्रश्न वा चिन्ता भएमा +977 9861800547 मा सम्पर्क गर्नुहोस्।