Medically reviewed by Dr. Kushal Kharel, MD Psychiatry
Consultant Psychiatrist · Nepal Medical Council registered · Last reviewed September 2, 2026
Read the medical information disclaimerप्यानिक अट्याक (Panic Attack) भनेको के हो?
प्यानिक अट्याक भनेको अचानक आउने अत्यधिक डर वा त्रासको लहर हो, जुन प्रायः १० मिनेटभित्रै चरम बिन्दुमा पुग्छ। यसमा मुटु ढुकढुक हुनु, सास फेर्न गाह्रो हुनु, छाती कसिनु, पसिना आउनु, काम्नु, टाउको हल्का हुनु, र मर्न लाग्यो वा नियन्त्रण गुमाउन लाग्यो जस्तो डर लाग्नु समावेश हुन्छ। धेरैले यसलाई हृदयघात भइरहेको महसुस गर्छन् र आकस्मिक कक्षमा पुग्छन्, जहाँ शारीरिक जाँचमा केही नपाइएपछि मात्र यो प्यानिक अट्याक रहेछ भनेर थाहा हुन्छ।
प्यानिक अट्याक किन हुन्छ? (कारणहरू)
प्यानिक अट्याकको एउटै निश्चित कारण हुँदैन। तनाव, निद्राको कमी, अत्यधिक क्याफिन वा निकोटिन सेवन, ठूला जीवन परिवर्तन, अनुवांशिक जोखिम, र मस्तिष्कको खतरा पहिचान गर्ने प्रणाली अति संवेदनशील हुनु जस्ता कारकले भूमिका खेल्छन्। कहिलेकाहीं कुनै स्पष्ट ट्रिगर बिना नै प्यानिक अट्याक आउन सक्छ, जसले यसलाई थप डरलाग्दो बनाउँछ।
प्यानिक अट्याक र हृदयघातमा फरक कसरी छुट्याउने?
प्यानिक अट्याकका लक्षण हृदयघातसँग धेरै मिल्दाजुल्दा हुन सक्छन्, त्यसैले पहिलोपटक भएमा वा नयाँ वा फरक खालको छाती दुखाइ भएमा तुरुन्त चिकित्सकीय जाँच गराउनु सुरक्षित हुन्छ। सामान्यतया प्यानिक अट्याकका लक्षण १०-२० मिनेटमा आफैं कम हुँदै जान्छन् र पटक-पटक दोहोरिन सक्छन्, जबकि हृदयघातको दुखाइ प्रायः पछाडि, बायाँ हात वा बङ्गारासम्म फैलिन सक्छ र आरामले कम हुँदैन। अन्योल भएमा जोखिम नलिई तुरुन्त अस्पताल जानुहोस्।
प्यानिक अट्याक आउँदा तत्काल के गर्ने?
प्यानिक अट्याक भइरहेको बेला बिस्तारै र गहिरो सास फेर्ने प्रयास गर्नुहोस् (४ सेकेन्ड सास लिने, ४ सेकेन्ड रोक्ने, ६ सेकेन्ड छोड्ने), आफ्नो वरपरका ५ वटा वस्तु हेर्ने, ४ वटा आवाज सुन्ने जस्ता ग्राउन्डिङ प्रविधि प्रयोग गर्नुहोस्, र आफूलाई सम्झाउनुहोस् कि यो डरलाग्दो भए पनि जीवनलाई खतरा पुर्याउने अवस्था होइन र यो केही मिनेटमै कम हुनेछ। भाग्ने वा लड्ने प्रयास नगरी जहाँ छ त्यहीं बस्न सके राम्रो हुन्छ।
प्यानिक अट्याकको उपचार र काठमाडौंमा कहाँ सम्पर्क गर्ने?
बारम्बार प्यानिक अट्याक आइरहेको छ भने यो प्यानिक डिसअर्डर हुन सक्छ, जसको उपचार सम्भव छ। CBT (Cognitive Behavioural Therapy) र विशेष गरी एक्सपोजर-आधारित थेरापीले धेरैलाई सुधार गर्न मद्दत गर्छ, र आवश्यक परेमा औषधि पनि विचार गरिन्छ। डा. कुशल खरेलको कालंकी, काठमाडौंस्थित क्लिनिकमा प्रत्यक्ष वा अनलाइन मूल्याङ्कन उपलब्ध छ। सम्पर्कका लागि +977 9861800547 मा फोन वा ह्वाट्सएप गर्नुहोस्।
Related Anxiety Treatment articles
Need professional help?
If symptoms are affecting sleep, study, work, relationships, safety or daily functioning, a psychiatric assessment can help clarify the diagnosis and treatment plan.